HISTORIA SZKOŁY PODSTAWOWEJ W WĘGORZYNIE ( 2/2004 )  część 1

Przed wojną szkoła podstawowa mieściła się w budynku obecnego Ratusza. Funkcjonowała też szkoła rolnicza (w budynku na ul.Drawskiej - obecnie własność p. Żołnierun). Miasteczko przy znacznej części ulic miało zabudowę ciągłą. Były tu cztery hotele, kilka sklepów jubilerskich, apteka, dwa młyny, dwa tartaki, fabryka maszyn rolniczych, kilka stacji benzynowych, sklepy, gorzelnia, gazownia, wodociągi, wytwórnia kafli, piękny ośrodek wypoczynkowy nad jeziorem. Na starych fotografiach widać, że 4-tysięczne wówczas Węgorzyno było ładnym miasteczkiem o bogatych tradycjach i wysokim standardzie mieszkaniowym. Odwiedzający swoje rodzinne strony, byli niemieccy mieszkańcy Węgorzyna z rozrzewnieniem wspominają czasy gdy chodzili tu do szkoły.
2-go marca 1945 roku do Węgorzyna wkroczyła Armia Radziecka. Na tym terenie nie było żadnych walk, które mogłyby przyczynić się do zniszczenia miasta. Prawdopodobnie nie spodobała się zdobywcom nazwa głównej ulicy (przed wojną Langestrasse, później - w 1943 roku przemianowana na Hitlerstrasse) i całe centrum zostało zniszczone i spalone. Ocalało tylko kilka domów. W latach 1945 - 50 i później rozebrano ruiny a cegły wywieziono na odbudowę Warszawy. W roku 1945 wyjeżdżają prawie wszyscy niemieccy mieszkańcy a na ich miejsce zaczynają się osiedlać Polacy. Do pierwszych, którzy przyjechali tu w maju`45 należą powracający z niemieckiej niewoli: Kazimierz Pawlak, Fryderyk Rudnicki, Henryk Świętochowski. We wrześniu przyjeżdża transport ok. 25 rodzin ze Złoczowa (woj.lwowskie). Osiedlają się w Węgorzynie i Runowie Pom. W tym czasie przyjeżdża też p. Maria Cwill z mężem i szwagrem. Zaczyna organizować szkołę. Mimo braku odpowiednich pomieszczeń (budynek szkolny jest zajęty przez radziecką komendanturę), braku zeszytów i pomocy szkolnych, braku nauczycieli i spisu uczniów, doprowadza do uruchomienia szkoły w marcu 1946 w obecnym budynku ośrodka zdrowia. Zostaje jej pierwszym kierownikiem. Pierwszymi nauczycielami są: Roman Cwill i Anna Paszko. Uczniowie (byłem jednym z nich) znoszą ławki. Zamiast zeszytów - tabliczka i rysik, książki - z różnych klas, różnych szkół, przywiezione ze wschodu.
W tym czasie na terenie Węgorzyna przebywa dużo ludzi różnych narodowości: rosyjskiej, ukraińskiej, białoruskiej, litewskiej, uzbeckiej i innych, wracających z niewoli niemieckiej. Są przesłuchiwani przez radziecką prokuraturę, m.in. na okoliczność współpracy z Niemcami. Po takim "badaniu" niektórzy wracają do swoich stron rodzinnych a niektórzy na "sybir". Do września 1947 wszyscy opuszczają Węgorzyno. Wówczas szkoła zostaje przeniesiona do budynku przy ul. Rynek 1.
W szkole przy ul. Runowskiej było tylko 5 klas (ja byłem uczniem klasy piątej),  w nowym budynku jest więcej klas. Na parterze był pokój nauczycielski i kancelaria kierownika. Tu uczyły się klasy pierwsza i druga, a starsi na pierwszym i drugim piętrze. Pamiętam nieopodal szkoły był wielki, drewniany amfiteatr
- nieraz odbywały się tam różne występy. W późniejszych latach został rozebrany na opał. Klasy były ogrzewane piecami kaflowymi, więc przy dużych mrozach zdarzało się, że atrament zamarzał w kałamarzach. W piwnicach szkoły była kuchnia, w której przygotowywano mleko i kawę dla uczniów
- niedożywionych i zestresowanych niedawno zakończoną wojną. Dzieci dostawały też tran.
Pani Maria Cwill uczyła j. polskiego i francuskiego, matematyki, Roman Cwill biologii a pozostałych przedmiotów Anna Paszko. Przez rok pracowała też w Węgorzynie p. Wiktoria Radziewicz, która później wyjechała do Szczecina.
1 grudnia 1948 wyjechała też Maria Cwill. Nowym kierownikiem szkoły zostaje p. Maria Muzika
- przedwojenna absolwentka seminarium nauczycielskiego w Stryju. Nowymi nauczycielami zostają: Ludmiła Pencarska i Czesława Zięba. W roku 1950 przybywa Józef Koryzma, który później przeniesie się do Łobza a w następnych latach: Irena Gotowicka, Eugenia Turczyńska, Zbigniew i Jerzy Wypyszewscy, Witold Kawecki. Mężczyźni po dwóch latach wyjeżdżają. Liczba uczniów ciągle wzrasta i jest stale zapotrzebowanie na nowych nauczycieli. W roku szkolnym 55/56 z nakazu pracy do Węgorzyna przybywają: Halina Horbik, Danuta Pawelec, Czesław Pytel, Seweryna Muzika, Franciszek Pawłowski
- absolwenci liceów pedagogicznych. W roku 1957 do Węgorzyna przenosi się Mieczysław Kufel, który w poprzednich latach uczył różnych przedmiotów w szkołach w Zajezierzu i Siedlicach, był też kierownikiem szkoły w Lesięcinie. W roku 1959 przyjeżdża ze wschodu p. Maria Sosnowska i rozpoczyna nauczanie
j. rosyjskiego, zaś Irena Podymkiewicz uczy j.polskiego.
W roku szkolnym 1958/59 rozpoczyna się nauka religii - prowadzi ją ks. Fortunat Sosnowski a w roku następnym przybywa jeszcze ks. Józef Pola. Współpraca księży z nauczycielami układa się bardzo dobrze. Lekcje religii w szkole są prowadzone tylko do roku 1961.
Pamiętam, po drugiej stronie ulicy była piekarnia i sklep z pieczywem - wszyscy - i nauczyciele i uczniowie chętnie biegli na przerwie po świeże, chrupiące bułeczki. A godzin lekcyjnych i przerw pilnował woźny - p.Piotr Miedziuto, który na tę okoliczność głośno dzwonił ręcznym dzwonkiem.
W tym czasie klasy są już bardzo liczne, brak pomieszczeń zmusza do nauki w niektórych klasach na dwie zmiany. Rozpoczyna się budowa nowej szkoły przy ul. Grunwaldzkiej.
Mury szkoły przy ul. Rynek 1 opuściło 14 roczników - ok. 480 absolwentów w latach od 1948 do 1961, wielu z nich zostało nauczycielami, lekarzami, prawnikami, inżynierami, oficerami WP. W roku 1961 szkoła przeniosła się do nowego budynku. Ale o tym w drugiej części mojej historii.

                                                                                                                                            Mieczysław Kufel

Rok 1950. Maria Muzika i Ludmiła Pencarska z węgorzyńskimi dziećmi w strojach krakowskich na "gościnnych występach" w Szczecinie

1958 - grono pedagogiczne z ks F.Sosnowskim na stopniach szkoły

1959 - zakończenie roku szkolnego - tu z katechetą ks. Józefem Palą

p. Halina Horbik (obecnie Kopaczka)ze swoją klasą

Rok 1952 - klasa 2 - tu z p. Anną Paszkowską  przed budynkiem szkoły

Rok 1956 - klasa 6 z  p. Seweryną  Muzika i Franciszkiem Pawłowskim na wycieczce

Rok 1957 - OMC Absolwenci - czyli klasa 7

Zakończenie roku szkolnego 1959/60 - nauczyciele z klasami 7a i 7b to już jedno z ostatnich zdjęć w starej szkole